Technische normen van een keramische vloertegel

Hoewel het hieronder staande stuk tekst erg technisch is (en eigenlijk alleen bedoeld is voor openbare ruimten) hebben we het toch op onze website geplaatst. De niet geïnteresseerde lezer kan natuurlijk overslaan wat in zijn / haar ogen niet interessant is.

Anders dan bij het een natuursteen vloer zijn keramische tegels genormeerd. Deze normen:

  • Classificeren de tegels;
  • Stellen de eisen waaraan de producten moeten voldoen binnen het toepassingsgebied;
  • Definiëren de testmethodes voor de verschillende eigenschappen;
  • Geven toleranties aan waarbinnen de eigenschappen moeten vallen.

Momenteel worden nog UNI EN (Europese standaardnormen) gebruikt, dit zullen echter UNI ISO normen worden (Wereld standaardnormen). De UNI EN normen zijn gebaseerd op twee belangrijke parameters, waterabsorptie en vormtechniek.

Fysieke en mechanische eigenschappen

  • Waterabsorbtie, Waterabsorbtie geeft de mate van porositeit aan, verschillende andere belangrijke eigenschappen worden bepaald door de waterabsorbtie. (EN 99)
  • Afmetingen en uiterlijk, Er kunnen kleine verschillen in afmeting en uiterlijk zijn in keramische tegels uit dezelfde partij, of de keramische tegels kunnen niet geheel vlak zijn. (EN 98)Bij de productie van keramische tegels komen er verschillende afmetingen uit de oven, bij de productie van de afmeting 30x30cm kunnen dit bijvoorbeeld de afmetingen 29,5-29,6-29,7-29,8-29,9-30,0 zijn. Na de productie worden de keramische tegels machinaal uitgesorteerd op maat. Op de verpakking komt de kalibermaat te staan, bijvoorbeeld 29,6 of 6. Kaliber 29,6 betekent dat de maattolerantie 1 mm is, in dit geval mag deze liggen tussen 29,56 en 29,65. Kleuren worden door de fabrikant op de verpakking aangegeven d.m.v. kleurnummers, dit zijn de standaardkleuren die elke fabrikant zo perfect mogelijk zal benaderen. In het productieproces komen echter tintverschillen voor, bij gebakken tegels is dit niet uit te sluiten. Deze tintverschillen hebben niets met kwaliteit van de gebakken tegels te maken. Ook de nuance of tint wordt door de fabrikant op de verpakking aangegeven. De maximale grootte van een partij van één kaliber of één tint is dus beperkt door chargegroottes. Wanneer een tegelvloer op een later tijdstip moet worden aangeheeld (bijvoorbeeld bij uitbreidingen) is het dus belangrijk dat gekeken wordt of hetzelfde tint- en kalibernummer van de keramische tegel nog beschikbaar is.
  • Mechanische eigenschappen, Er zijn normen op het gebied van puntbelasting, buigsterkte, slagvastheid, etc. (EN 100, RD 16/11/39 N 2234)
  • Mechanische eigenschappen oppervlak, Er zijn normen op het gebied van krasbestendigheid, hardheid en slijtvastheid. (EN 102, EN 101)

Slijtweerstand groepen

De slijtweerstand groepen voor geglazuurde keramische tegels zoals overeengekomen door CEC en EUF (Londen, maart 1979) zijn als volgt ingedeeld;

  • Klasse 1: Vloerbedekking op plaatsen waar men voornamelijk op schoeisel met zachte zolen dan wel blootsvoets loopt en waar geen krassend vuil voorkomt. (Bijvoorbeeld bad- en slaapkamers in de huishoudelijke sector en die niet direct van buitenaf toegankelijk zijn).
  • Klasse 2: Vloerbedekking op plaatsen waar men loopt op zachtgezoold dan wel normaal schoeisel en waar bij uitzondering een geringe hoeveelheid krassend vuil aanwezig kan zijn. (Bijvoorbeeld kamers in de woonsfeer van het huis, maar met uitzondering van keukens, ingangen en andere ruimten die tamelijk intensief kunnen worden gebruikt).
  • Klasse 3: Vloerbedekking op plaatsen waar men wat frequenter en met normaal schoeisel loopt terwijl er een geringe hoeveelheid krassend vuil kan zijn. (Bijvoorbeeld hallen, keukens, balkons. Loggia’s en terrassen).
  • Klasse 4: Vloerbedekking op plaatsen waar een zodanig verkeer bij aanwezigheid van krassend vuil plaats vindt dat de omstandigheden behoren tot de zwaarste waarvoor geglazuurde keramische vloertegels nog geschikt zijn. (Bijvoorbeeld ingangen, werkruimten, horecabedrijven, tentoonstellings- en verkoopruimten, zowel als andere ruimten in openbare en private gebouwen die niet zijn genoemd bij de klasse 1, 2 en 3).

De definities zijn geldig voor de gegeven toepassing onder normale omstandigheden. De vloeren dienen door het aanbrengen van vuilvangers (matten, roosters) bij de ingangen van gebouwen naar behoren te worden beschermd tegen inlopen van krassend vuil. In gevallen waar geglazuurde keramische tegels niet geschikt zijn vanwege zeer zwaar verkeer en ook vanwege het niet kunnen vermijden van krassend vuil, kunnen ongeglazuurde, hardgebakken tegels worden gebruikt. In de praktijk zullen de aanduidingen 1 t/m 4 op de markt gebrachte geglazuurde keramische vloertegels corresponderen met de hierboven omschreven kwaliteitsaanduidingen. Sommige fabrikanten hebben de neiging een klasse 5 voor haar keramische tegels toe te passen. Dit is verwarrend aangezien de PEI-test uitsluitend van toepassing is op de geglazuurde keramische vloertegels.

PEI norm

De slijtvastheid van het oppervlak van geglazuurde keramische tegels wordt gemeten in de PEI norm, het gaat hier om de weerstand tegen slijten dus niet om de hardheid van een gebakken tegel. In een testapparaat worden keramische tegels getest door met een schijf ronddraaiende bewegingen te maken op het oppervlak van een keramische tegel, men gebruikt stalen kogeltjes en aluminiumpoeder als slijtmiddel. Na een aantal omwentelingen wordt vastgesteld of er zichtbare schade is, aan de hand van de toetsing aan de normen ontstaan de volgende slijtgroepen:

  • Slijtgroep 1: Na 600 omwentelingen geen zichtbare schade.
  • Slijtgroep 2: Na 900 omwentelingen geen zichtbare schade.
  • Slijtgroep 3: Na 1.200 omwentelingen geen zichtbare schade.
  • Slijtgroep 4: Na 1.500 omwentelingen geen zichtbare schade.
  • Slijtgroep 5: Na 10.000 omwentelingen geen zichtbare schade.

De hardheid van de tegels

De hardheid van de keramische tegels wordt uitgedrukt in eenheden op de schaal van Mohs’

  • 00 = talk
  • 06 = kwarts (zand)
  • 07 = topaas
  • 10 = diamant

Hardheidsnormen worden zowel voor onverglaasde keramische tegels als verglaasde keramische tegels gehanteerd. De test wordt uitgevoerd op zichtvlakken van keramische tegels, indien het oppervlak gekrast wordt door kwarts (7) krijgt het oppervlak van de keramische tegel de norm Mohs 6, indien dit niet zo is krijgt het oppervlak van de keramische tegel de norm Mohs 7.

Chemische eigenschappen

Er zijn normen op het gebied van vlekbestendigheid, bestendigheid tegen huishoud chemicaliën, bestendigheid tegen zuren en alkaliën. (EN 106) Bij een zuurbestendige toepassing moet de keramische tegel ook zuurbestendig verwerkt worden, hierbij is met name de toe te passen voeg belangrijk. In de meeste gevallen zal voor een twee componenten voegmassa gekozen moeten worden.

Bestendigheid tegen vocht en temperatuurverschillen

Er zijn normen op het gebied van thermische schokken, vorstbestendigheid en haarscheuren. (EN 202, EN 104) Gebakken tegels met een wateropnemend vermogen van > 2% zijn vorstbestendig, de keramische tegels dienen echter ook vorstbestendig verwerkt te worden. Soms is het van belang of de keramische tegel bestand is tegen grote temperatuursverschillen. Indien gebakken tegels aan gevels of op terrassen verwerkt worden moet men er rekening mee houden dat donkere keramische tegels veel meer zonnewarmte opslaan dan lichte. De uitzettingscoëfficiënt speelt dan een rol, ondergrond en lijmkeuze zijn hierbij van groot belang.

Veiligheidseigenschappen

De belangrijkste eigenschap met betrekking tot veiligheid is de antislip waarde, er zijn diverse normen waarin de antislipwaarde is vastgelegd. (B.C.R.A.) De verschillende toepassingsgebieden worden verdeeld in:

  • Antislipgroep 1, Vloeroppervlakken in natte ruimtes die blootsvoets betreden worden
  • Antislipgroep 2, Openbare gebouwen
  • Antislipgroep 3, tegels met waterverdringingsruimte (nokkentegels)

Antislipgroep 1

  • Groep A. Over het algemeen droge vloeren, kleedruimtes, etc.
    Zwembadbodems in het ondiepe gedeelte bij een waterdiepte van meer dan 80cm.
    Hellingen tot een hoek van 12 graden
  • Groep B. Doucheruimtes, zwembadperrons, zwembadbodems bij een waterdiepte van minder dan 80 cm.
    Plonsbaden in het water lopende trappen met leuning (max. 100 cm breed)
    Hellingen tot 18 graden
  • Groep C. In het water lopende trappen die niet onder B vallen.
    Doorloop(waad) bakken.
    Ruimtes met een hoge risicofactor.
    Hellingen tot 24 graden.

Antislipgroep 2

Getest wordt volgens de z.g. ‘Schiebe ebene’ methode waarmee de antislipwaarde gemeten wordt bij verschillende hellingshoeken. De slipvertagende eigenschappen of stroefheid van een vloertegel wordt uitgedrukt met de letter R en een cijfer al naar gelang de hellingsgraad.

De volgende R-waarden zijn gangbaar:

  • R9 = 03 – 10 graden
  • R10 = 10 – 19 graden
  • R11 = 19 – 27 graden
  • R12 = 27 – 35 graden
  • R13 = meer dan 35 graden
Antislip schema